28 Şubat 2025 tarihinde yayımlanan 2024 yılı için BIMCO FuelEU Denizcilik Klozu üzerine değerlendirme
Denizcilik sektörünü ilgilendiren yasal çerçeve sürekli değişiyor. Bu değişimlerden en yenisi, sektörün yenilenebilir ve düşük karbonlu yakıt kullanımını artırmayı amaçlayan FuelEU Denizcilik Regülasyonu oldu. Bu düzenlemeye yanıt olarak BIMCO, 2024 yılı için BIMCO FuelEU Denizcilik Klozunu 28 Şubat 2025 tarihinde yayımladı. Bu yazıda klozun dikkatle değerlendirilmesi gereken temel noktaları ele alınmaktadır. Böylece tarafların bu yeni klozu başarıyla uygulayabilmeleri için kapsamlı bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedirler.
Biyoyakıtlara Yaklaşım
Klozun en önemli konularından biri biyoyakıtlara olan yaklaşımıdır. Bazı yorumların aksine, bu kloz chartererlara doğrudan biyoyakıt sağlama hakkı vermez. Bunun yerine, eğer yakıt türleri charter sözleşmesinde açıkça uygun olarak belirtilmişse, chartererların uygun (compliant) yakıt sağlamasına opsiyon tanır.
Bu detay, geminin özellikleri, rotası ve yakıt çeşitlerinin farklılıkları dikkate alınarak tarafların önceden anlaşmalar yapmasını gerekli kılar. Klozda “uygun yakıt” kavramına vurgu yapılması hem chartererlara esneklik tanımak hem de sözleşme sırasında bu konuya dikkat çekmek amacıyla tasarlanmıştır.
Fazla Yakıt Vererek Para Alma Girişimi Engelleniyor
Bazı endişeler, klozun chartererlar tarafından fazla biyoyakıt vererek geri ödeme alma amacıyla kullanılabileceği yönündeydi. Ancak kloz, bu tür durumları engelleyen açık kurallar içeriyor. Chartererların geri ödeme alabilmesi için öncelikle armatöre belirli bir ek ücret ödemiş olması gerekir ve bu ödeme yalnızca negatif bir uyum bakiyesi sıfıra indirilirse geçerli olur. Yani charterer, fazladan “uyum puanı” biriktirip bunun karşılığında ödeme talep edemez.
Bunun tek istisnası, tarafların isteğe bağlı alt madde (m)’yi etkinleştirmesidir. Bu durumda, teslim sonrası belirlenen bir tarihte ticari anlaşmaya dayalı özel bir uzlaşma yapılabilir. Bu da taraflara daha esnek bir çözüm sunar.
Pooling ve Zamanlamanın Önemi
Kloz, bir takvim yılı boyunca (örneğin 1 Ocak – 31 Aralık arası) gemiyi kiralayan chatererlar için pozitif ve negatif uyum bakiyelerini havuzda birleştirme imkânı sunar. Bu hüküm, özellikle geminin kiracıya teslim edilmesi ve ve kiracıdan geri alınması zamanları ile kiralama süresinin uzunluğu açısından stratejik zamanlamanın önemini vurgulamaktadır.
Bu mekanizma, uyumluluk bakiyelerini bir havuzda işlem görerek uyumluluk bakiyelerinin değerini en üst düzeye çıkarmak isteyen kiralayanlar için faydalıdır. Ancak, kiralayanlara bilinçli kararlar alma ve karşılıklı olarak kararlaştırılan son tarihte bankacılık, borçlanma veya havuzlama talimatlarını iletme sorumluluğunu yükler.
Uyum Dengesinin Karşılıklı Olarak Belirlenmesi
Yakıt uyumu ile ilgili piyasaların ve fiyat endekslerinin henüz tam olarak oturmamış olması nedeniyle, kloz taraflara kendi uzlaşma yöntemlerini belirleme esnekliği sunar. Özellikle alt madde (m), para birimi ve tutarın önceden belirlenmesine imkân tanır. Bu, uyum puanlarının değerine dair belirsizlikleri azaltırken, aynı zamanda armatör ve chartererlara özel ticari çözümler geliştirme şansı tanır.
Bu maddenin bu konudaki uyarlanabilirliği, uyum bakiyelerinin değeriyle ilgili sektör endişelerini gidermeye yardımcı olmakta ve ödeme süreçlerine yapılandırılmış ancak esnek bir yaklaşım sunmaktadır. Ayrıca, şeffaf müzakereler ve karşılıklı anlaşmanın önemini vurgulayarak, armatorler ve kiracılara operasyonel ve FuelEU Maritime uyum/stratejik planlama hedeflerine en uygun çözümleri geliştirme imkânı tanımaktadır.
FuelEU Çarpanı: Dikkat Edilmesi Gereken Bir Risk
FuelEU düzenlemesinin karmaşık yönlerinden biri, her ardışık uyumsuzluk yılı için %10 ceza artırımı getiren FuelEU Çarpanıdır. Bu nedenle chartererlar, bir gemiyi kiralamadan önce geminin geçmişteki uyum durumunu dikkatle araştırmalıdır. Aksi halde ciddi ek maliyetlerle karşı karşıya kalabilirler.
Sonuç: Etkili Uyum İçin Stratejik Planlama ve Açık İletişim Şart
BIMCO FuelEU Denizcilik Klozu, uyumu ve ticari esnekliği dengeleyen kapsamlı bir çerçeve sunuyor. Ancak bu klozun başarılı şekilde uygulanması için şu hususlara dikkat edilmesi gerekiyor:
- Yakıt maddelerinde açıkça hangi yakıtların uygun olduğunun belirtilmesi
- Geri ödeme beklentileriyle ilgili sınırların iyi anlaşılması
- Pozitif uyum bakiyelerini verimli kullanmak için zamanlamaya dikkat edilmesi
- Geçmiş uyum durumlarının iyi analiz edilmesi, sürpriz maliyetlerden kaçınılması
Özellikle teknik yönetimi dışardan bir firmaya vermiş olan armatörler için, SHIPMAN sözleşmelerine de bu klozun dahil edilmesi düşünülmelidir.
Sonuç olarak, bu yeni dönemde başarılı olmak isteyen armatör ve chartererların, değişen regülasyonlara uyum sağlamak için stratejik ve proaktif bir yaklaşım benimsemeleri büyük önem taşıyor. Yazı ve Resim Kaynağı: https://www.bimco.org/news-insights/bimco-news/2025/02/28-fueleu/
16.06.2025
